- De Tao van Toonder -
In dit boek wordt gestalte gegeven aan Marten Toonders denkwereld, die wordt gezien als de drijvende kracht achter zijn artistieke uitingen: schrijven, tekenen, dichten en filmen. De geest schept immers de materie. 'Mens agitat molem'1.
De kunstenaar is een mens die samenhangt met zijn omgeving. Daarom is de vijfeenheid van zijn kunstenaarschap in dit boek uitgewerkt in vijf bredere contexten: Denker, Mens, Ier en Nederlander, Schrijver en Tekenaar, Filmer. In de compartimenten 'schrijver' en 'filmer' wordt ook de tekenaar zichtbaar. De filmer komt naar voren op de DVD. En over films spreekt men niet, die toont men.
Geest en materie zijn sleutelbegrippen in de denkwereld van Marten Toonder. Zij verwijzen niet alleen naar het leven als fenomeen, maar ook naar de mens als individu. Daarmee zijn deze begrippen terug te voeren naar het uit de alchemie bekende pentagram. Daar draait het geheim van het leven om: quinta essentia, het onbenoembare vijfde element. Zoöok in dit boek; dat is de kwintessens.
De denkwereld van Marten Toonder is onmogelijk in detail te beschrijven. Wat groot en omvangrijk is kan alleen door een verkleinglas als geheel worden overzien. Daarom is het boek samengesteld uit tekstfragmenten, die telkens een kenmerkend facet van zijn denkwereld belichten. Uit het geheel van de fragmenten verschijnen de contouren van een denkwereld.
De tekstfragmenten zijn opgetekend uit de ruim honderdvijftig uren bewaard gebleven beeld- en geluidopnamen van vraaggesprekken met Marten Toonder, uit de periode 1963 tot 2004. De meest typerende uitspraken daaruit zijn vervolgens omgezet in schrijftaal. Daarna zijn deze in vele sessies doorgesproken met Marten Toonder en zijn zij fijngeslepen.
Deze werkwijze leidt naar een persoonlijke en representatieve weergave van een denkwereld. Immers, de ondervraagde corrigeert de stijl en de inhoud in dialoog met zichzelf. De samensteller verwordt daarmee niet tot een biograaf, die vanuit zijn eigen visie vertelt over de hoofdpersoon van de biografie; de samensteller begeleidt slechts het proces en schrevelt.
1Vergilius. Aeneis 6, 727
Het boek is verkrijgbaar bij Uitgeverij Panda.
